Gezondheid draait om meer dan alleen de afwezigheid van ziekte. Echte gezondheid gaat over balans, energie en veerkracht — het gevoel dat je lichaam, geest en emoties samenwerken in plaats van tegenwerken. Het gaat over een leven waarin je je krachtig voelt, helder denkt, en de uitdagingen van het leven aankunt met vertrouwen.
Deze balans rust op drie fundamentele pijlers: beweging, voeding en geestelijke gezondheid. Ze lijken soms losse thema’s, maar in werkelijkheid beïnvloeden ze elkaar voortdurend. Wanneer één pijler verzwakt, komt het hele systeem onder druk te staan. Maar wanneer ze in harmonie zijn, ontstaat een diep gevoel van welzijn.
In vroegere tijden, zoals in de middeleeuwen, bestond gezondheid vooral uit overleven. Voeding werd gezien als brandstof, iets om de maag te vullen. De link tussen voeding en gezondheid was nauwelijks bekend. Mensen aten wat beschikbaar was, vaak in slechte hygiënische omstandigheden en met weinig variatie. Groente en fruit waren schaars, parasieten waren normaal, en voeding had nauwelijks een symbolische of medische betekenis. Het resultaat: gebreken, chronische ziektes en een lage levensverwachting waren de norm.
Toch waren er culturen die veel verder waren in hun begrip van voeding:
Joodse voedingswetten (kashrut) schreven al duizenden jaren geleden voor welke voeding zuiver was en goed voor het lichaam. Het ging niet alleen om religieuze regels, maar ook om gezondheid, hygiëne en respect voor het lichaam.
Ook in de islam wordt voeding gezien als onderdeel van spirituele én lichamelijke gezondheid. De profetische traditie benoemt voedzame voeding, matigheid en bewust eten als essentiële elementen voor een gezond leven.
In de Chinese geneeskunde en Ayurveda (India) werd voeding al eeuwenlang gezien als medicijn. Voeding werd gekoppeld aan energie, balans, emoties en zelfs karakter.
Pas in de 19e en 20e eeuw begon de Westerse wetenschap te begrijpen hoe vitaminen, mineralen en voedingsstoffen lichamelijke functies ondersteunen. Tegenwoordig weten we: voeding is geen bijzaak maar een bouwsteen voor lichaam én geest.
Beweging was geen onderdeel van gezondheid. Artsen adviseerden vooral rust. Ziekte werd gezien als iets dat je “stil moest uitzitten”. Sport werd gezien als vermaak voor aristocraten, niet als iets dat het lichaam sterker maakte.
Pas rond de jaren 1950 ontstond er wetenschappelijk bewijs dat beweging direct samenhangt met gezondheid. De Londense busconducteurs-studie (Morris, 1953) liet zien dat de conducteurs die trapten en liepen veel minder hartziekten hadden dan de chauffeurs die de hele dag zaten.
Vanaf dat moment begonnen beweging en sport langzaam erkend te worden als essentieel voor gezondheid. Tegenwoordig weten we dat beweging:
het risico op honderden aandoeningen verlaagt
stress vermindert
de hersenen versterkt
energie geeft
emoties reguleert
Beweging is pas enkele decennia centraal komen te staan, en toch kunnen we ons een gezond leven zonder niet meer voorstellen.
Waar voeding en beweging inmiddels stevig verankerd zijn in ons gezondheidsdenken, is geestelijke gezondheid de jongste pijler. Lange tijd werd mentale gezondheid genegeerd of zelfs gestigmatiseerd.
Geestelijke problemen werden gezien als persoonlijke zwakte of iets dat “er niet mocht zijn”. Therapie was zeldzaam, mindfulness bestond niet in het Westen en aandachtstraining werd niet als gezondheidsinterventie gezien.
Met de opkomst van de positieve psychologie en neurowetenschap veranderde alles. Onderzoekers ontdekten dat:
aandacht trainbaar is
veerkracht versterkt kan worden
mindset gezondheid beïnvloedt
emoties neurologische circuits hebben
meditatie de hersenen fysiek verandert
Geestelijke gezondheid staat eindelijk op gelijke hoogte met fysieke gezondheid. Stressmanagement, mindfulness, ademhaling en aandachtstraining zijn nu officiële interventies voor welzijn, niet zweverig, maar wetenschappelijk onderbouwd.
We begrijpen nu dat lichaam en geest niet los van elkaar bestaan. Een gespannen geest maakt het lichaam ziek, en een uitgeput lichaam belast de geest.
ormando.boven@gmail.com
0639505115