Soms lijkt het alsof emoties ons zomaar overkomen, alsof we er geen controle over hebben. Maar onderzoek laat zien dat dat helemaal niet klopt. We hebben wél invloed op hoe we ons voelen. Onze emoties worden niet willekeurig aangestuurd, maar ontstaan in verschillende circuits in onze hersenen die actief bepalen hoe we reageren, denken en ervaren.
Hoogleraar in de psychologie Richard Davidson heeft onderzocht wat onze hersenen helder, effectief en gelukkig maakt. Zijn onderzoek laat zien dat emoties ons niet simpelweg overkomen; we hebben zelf invloed op hoe we ons voelen. Dat komt doordat er in onze hersenen verschillende circuits actief zijn die bepalen hoe we emoties ervaren en verwerken.
Belangrijker nog: deze hersencircuits zijn plastisch. Dat betekent dat we ze kunnen trainen en versterken, net zoals spieren. Davidson onderscheidt vier belangrijke circuits:
– Aandacht
– Veerkacht
– Positiviteit
– Altruisme
Het vermogen om je focus vast te houden.
Het vermogen om snel te herstellen van negatieve gevoelens.
Het vermogen om positieve emoties en gedachten te creëren en te koesteren.
Het vermogen om onvoorwaardelijk te kunnen geven.
Volgens Davidson bepalen deze vier circuits samen hoe gezond en flexibel onze hersenen zijn. De meest centrale daarvan is aandacht. Op deze website staat dit aandachtssysteem daarom centraal: het vormt de basis van al onze ervaringen, en dus van het leven zelf.
Met aandacht proef je wat je eet, geniet je van je favoriete programma en ervaar je liefde en verbinding. Zonder aandacht zouden we als robots over de aarde dwalen, zonder echte beleving of richting. Aandacht staat aan het begin van het mens-zijn; het is essentieel voor ons bestaan.
Aandacht is de lens waardoor wij de wereld zien. Maar die lens kent verschillende vormen.
Bij selectieve richt je je aandacht op 1 punt. Als je aan het koken bent, dan moet je de groentes snijden en bakken. Wanneer je even je aandacht ergens anders opricht bijvoorbeeld de tv, dan is er de kans dat je je andere taak verwaarloost: je loopt de keuken weer in en ziet dat de groentes verbrand zijn. Met selectieve aandacht houd je je alleen bezig met 1 activiteit. Het voordeel is dat je je taak goed verricht en de kans of fouten vermindert. Selectieve aandacht is effectief.
Open aandacht is juist het tegenovergestelde van selectieve aandacht. Je focust je op meerdere activiteiten en dingen. Je staat open voor alle prikkels die op je af komt. Je merkt verschillende dingen op. Door het gebruik van open aandacht stellen wij ons open voor (veel) nieuwe informatie.
Bij externe aandacht richt je je op de externe wereld: op de voetbalwedstrijd, het eten wat voor je staat, de mooie man of vrouw die binnenkomt gelopen.
Bij interne aandacht keer je naar binnen toe: je voelt je koud of warm, je luistert naar je eigen gedachten, je bent blij of boos.
We leven in een tijd waarin open aandacht, alles tegelijk willen volgen, de norm is geworden. We multitasken, checken nonstop onze telefoon, reageren op meldingen en proberen intussen productief te blijven. Uit onderzoek blijkt dat multitasken onze prestaties evenveel schaadt als werken onder invloed van alcohol.
In de afgelopen twintig jaar is onze aandachtsspanne met een derde verminderd.
We raken sneller afgeleid, vermoeider en overweldigd. Hierdoor ontstaan steeds vaker mentale “blessures”:
stress
verminderde concentratie
angstklachten
piekeren
burn-outverschijnselen
Een afgeleide geest is, volgens onderzoek van Harvard, een ongelukkige geest. Niet wat we doen bepaalt ons geluk, maar in welke mate we er met aandacht bij zijn.
Zelfs afwassen kan meer voldoening geven dan een pretparkbezoek, als je het met volledige aanwezigheid doet.
Wanneer we leren regie te nemen over onze aandacht, verandert ons hele innerlijke landschap. Aandacht brengt helderheid, en die helderheid schept ruimte en rust. Vanuit die rust ontstaat veerkracht: het vermogen om stevig te blijven staan, zelfs wanneer het leven duwt of trekt.
Met een getraind aandachtsvermogen worden dagelijkse taken overzichtelijker, emoties beter hanteerbaar en gedachten helderder. Je kunt je beter focussen, sneller herstellen van stress en je doelen met meer precisie voor je zien. Je leeft bewuster, ervaart vaker positieve emoties en voelt dat je niet langer wordt meegesleurd door prikkels. In plaats daarvan word je de bestuurder van je eigen leven, met je aandacht als kompas.
Op dit punt komt mindfulness in beeld. Omdat aandacht aan de basis staat van al onze cognitieve en emotionele processen, is mindfulness dé manier om dit vermogen te versterken. Mindfullness is niets meer en niets minder dan oefenen om aanwezig te zijn: zonder oordeel, met volledige aandacht, precies in het huidige moment.
Het mooie is dat dit geen mysterieuze gave is, het is een vaardigheid die iedereen kan ontwikkelen. En de wetenschap ondersteunt dat krachtig. Onderzoek laat zien dat mindfullness stress vermindert, angst en depressieve gevoelens verzacht en onze aandachtsspanne vergroot. Het versterkt de veerkracht van de hersenen en zorgt zelfs voor fysieke veranderingen, zoals meer grijze massa in gebieden die te maken hebben met aandacht en emotionele regulatie.
Door mindfullness te beoefenen vergroten we onze zelfbeheersing, emotionele stabiliteit en innerlijke rust. Het is een eenvoudige maar krachtige weg om niet alleen helderder te denken, maar ook voller te leven.
Wanneer wij leren regie over onze aandacht te krijgen, zullen wij meesters van het leven worden. Met controle over onze aandacht kunnen wij de focus en concentratie houden bij elke taak die wij verrichten. Met volledige aandacht kunnen wij angst, stress en depressie bestrijden. Op de website zullen een aantal oefeningen en interventies besproken worden die als doel hebben om de aandacht te versterken.
Wil je meer weten over aandacht en de verschillende hersencircuits dan wil ik je graag verwijzen naar deze TED talk van Richard Davidson over the emotional life of the brain:
Bekijk hier onze mindfullness oefeningen
ormando.boven@gmail.com
0639505115